Arsenal từng bị chỉ trích vì lối chơi quá an toàn, thiếu mạo hiểm và đôi lúc khiến người xem cảm thấy nhàm chán. Nhưng dưới thời Mikel Arteta, sự “an toàn” ấy đang trở thành một thứ vũ khí cực kỳ nguy hiểm.

Arsenal toàn thắng từ đầu mùa trên mọi đấu trường - Ảnh: AFS Sports

Arsenal không còn phải chứng minh điều gì

Trong nhiều năm, mỗi khi Arsenal chơi một trận đấu chặt chẽ, những lời chỉ trích quen thuộc lại xuất hiện. Đội bóng của Arteta bị cho là quá thận trọng, quá chú trọng kiểm soát và thiếu sự táo bạo cần thiết để trở thành một nhà vô địch thực sự.

Có thời điểm, người ta cho rằng Arsenal cần “nhả phanh” trong tấn công nếu muốn chạm tới giới hạn của mình. Những chiến thắng 1-0, những tình huống cố định và cách Arsenal ưu tiên kiểm soát trận đấu được xem là bằng chứng cho một đội bóng không dám mạo hiểm.

Nhưng tất cả những tranh luận ấy đã trở nên lỗi thời sau mùa giải 2025/26. Arsenal đã giành chức vô địch Premier League đầu tiên sau 22 năm và Arteta cuối cùng cũng có danh hiệu để chứng minh rằng cách làm của ông có thể đưa Arsenal tới đỉnh cao.

Và điều đáng chú ý là sau khi đã giải tỏa được áp lực phải chứng minh bản thân, Arsenal lại càng chơi với sự tự tin lớn hơn. 4 chiến thắng sau 4 vòng Premier League, cộng thêm 3 trận thắng ở các đấu trường khác, giúp Arsenal có khởi đầu hoàn hảo. Họ chỉ để thủng lưới đúng 1 bàn và đang đứng đầu bảng tại Ngoại hạng Anh. Theo mô phỏng của siêu máy tính Opta tại thời điểm hiện tại, Arsenal có 57,2% khả năng bảo vệ thành công chức vô địch.

Nhưng điều đáng nói không nằm ở những con số ấy. Arsenal đang cho thấy họ có thể trở nên nguy hiểm mà không cần phải đánh cược quá nhiều.

Hệ thống tốt giúp Arsenal không phải mạo hiểm

Hệ thống của Arsenal đang hoạt động rất trơn tru sau nhiều năm ổn định bộ khung - Ảnh: Premier League

Một trong những lợi thế lớn nhất của Arsenal là tính ổn định. Sau mùa giải 2025/26 thành công, không có trụ cột quan trọng nào tìm cách rời đội. Arteta cũng không cần xây dựng lại từ đầu mà chỉ bổ sung chất lượng vào một bộ khung vốn đã vận hành tốt.

Điều đó có ý nghĩa rất lớn bởi các cầu thủ Arsenal đã hiểu vị trí của nhau, biết đồng đội sẽ di chuyển ở đâu và gần như có thể đoán trước lựa chọn tiếp theo của người bên cạnh. Những tân binh vì thế cũng dễ dàng hòa nhập hơn khi họ bước vào một hệ thống đã được thiết lập.

Arsenal không cần một cầu thủ phải liên tục tự mình giải quyết vấn đề. Nếu Bukayo Saka nhận bóng, các đồng đội đã biết đâu là khoảng trống phía sau anh. Nếu một tiền vệ tiến lên, người khác biết phải bọc lót ở đâu. Khi bóng được luân chuyển sang cánh đối diện, những vị trí cần xuất hiện trong vòng cấm cũng đã được xác định.

Khi mọi thứ được vận hành chính xác, đội bóng không cần phải liên tục tạo ra những tình huống 50-50. Đó chính là khác biệt giữa một đội bóng chơi an toàn và một đội bóng chơi hiệu quả.

Arsenal ít rê bóng nhất nhưng vẫn nguy hiểm

Arsenal rê bóng ít nhất tại Premier League từ đầu mùa - Ảnh: The Athletic

Các số liệu đầu mùa cho thấy Arsenal thực sự không phải đội bóng thích mạo hiểm với bóng. Họ chỉ thực hiện 43 pha rê bóng tại Premier League, đứng thứ 19/20 đội, chỉ nhiều hơn Hull với 39 lần. Điều đáng nói là Arsenal kiểm soát bóng trung bình tới 59,4%, trong khi Hull chỉ có 29,3%.

Arsenal cũng đứng cuối giải về số lần rê bóng thành công, với 17 lần. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi đội bóng của Arteta sở hữu một trong những cầu thủ chạy cánh xuất sắc nhất thế giới là Saka.

Thay vì yêu cầu Saka liên tục đối đầu trực tiếp với hậu vệ đối phương, Arsenal dường như ưu tiên việc giữ bóng và lựa chọn thời điểm thích hợp hơn. Có thể các đối thủ thường xuyên bố trí hai người theo sát Saka, cũng có thể đó là một phần trong cách Arteta yêu cầu anh thi đấu. Nhưng kết quả cuối cùng vẫn giống nhau: Arsenal không cố gắng thực hiện những hành động mạo hiểm nếu chúng không cần thiết.

Họ tìm kiếm phương án có xác suất thành công cao hơn. Và điều đáng sợ là cách chơi ấy vẫn tạo ra rất nhiều cơ hội.

Những đường chuyền “an toàn” nhưng cực kỳ nguy hiểm

Ảnh: The Analyst

Một chỉ số khác cho thấy Arsenal kiểm soát rủi ro rất tốt là tỷ lệ chuyền bóng chính xác ở 1/3 cuối sân. Arsenal đang dẫn đầu Premier League với tỷ lệ 81,2% đường chuyền thành công ở khu vực này, tính cả những quả tạt.

Có thể lập luận rằng Arsenal đạt tỷ lệ cao như vậy bởi họ sở hữu nhiều bóng và có những cầu thủ chất lượng. Nhưng nếu nhìn vào tỷ lệ chuyền bóng chính xác trên toàn sân, Arsenal chỉ đứng thứ tư. Điều đó cho thấy họ đặc biệt cẩn trọng khi bóng tiến gần khung thành đối phương.

Ảnh: The Analyst

Khái niệm “expected pass completion” (xP) giúp giải thích rõ hơn điều này. xP có thể hiểu đơn giản là xác suất một đường chuyền hoàn thành. Một đường chuyền có xP 0,95 được kỳ vọng thành công 95%, trong khi đường chuyền có xP 0,05 là một lựa chọn rất khó.

Những đội ưu tiên các đường chuyền có xP cao thường được xem là những đội chơi an toàn. Trên toàn sân, Arsenal đứng thứ sáu về mức xP trung bình. Nhưng nếu chỉ xét 1/3 cuối sân, họ vươn lên thứ ba. Chỉ Aston Villa và Tottenham lựa chọn những đường chuyền có tính “chắc chắn” cao hơn. xP trung bình của Arsenal trong 1/3 cuối sân là 0,796.

Thậm chí, chỉ có Aston Villa và Tottenham thực hiện tỷ lệ đường chuyền khó thấp hơn Arsenal. Với Arsenal, chỉ 17% số đường chuyền ở 1/3 cuối sân được xếp vào nhóm “khó”, tức có xP từ 0,50 trở xuống.

Nhìn bề ngoài, đây có thể là dấu hiệu của một đội bóng quá an toàn. Nhưng có một vấn đề: Arsenal vẫn ghi bàn.

Sự khác biệt nằm ở tính đe dọa

Ảnh: The Analyst

Aston Villa và Tottenham cũng thực hiện rất nhiều đường chuyền có xác suất thành công cao. Nhưng hai đội bóng này lại không tạo ra được mối đe dọa tương xứng.

Tottenham chưa ghi bàn tại Premier League, trong khi Villa mới có 1 bàn và đó là bàn thắng đến từ một tình huống phạt góc. Arsenal thì khác. Họ đã ghi 8 bàn và toàn bộ đều đến từ bóng sống, không tính penalty.

Đây là lúc chỉ số expected threat (xT) trở nên đáng chú ý. xT đo mức độ một hành động, chẳng hạn như một đường chuyền, làm tăng khả năng đội bóng tung ra cú sút trong khoảng 10 giây tiếp theo. Chỉ số càng cao, hành động đó càng tạo ra mối đe dọa.

Arsenal đứng thứ tư Premier League về xT trung bình của các đường chuyền ở 1/3 cuối sân, đạt 0,13. Trong khi đó, Tottenham đứng thứ 12 còn Aston Villa đứng thứ 20.

Nói cách khác, Arsenal đang làm được điều mà Villa và Tottenham không thể. Họ thực hiện những đường chuyền có tỷ lệ thành công cao nhưng đồng thời vẫn tạo ra nguy hiểm.

Đây chính là điểm làm nên sự khác biệt. Arsenal không chuyền bóng an toàn chỉ để giữ quyền kiểm soát. Họ chuyền bóng an toàn để đưa bóng tới những vị trí nguy hiểm hơn.

Arteta đã biến sự an toàn thành vũ khí

Arteta không yêu cầu các ngôi sao Arsenal phải mạo hiểm trong các trận đấu - Ảnh:

Nếu một đội bóng liên tục phải rê bóng qua đối thủ, tung những đường chuyền xuyên tuyến có độ khó rất cao hoặc trông chờ vào khoảnh khắc thiên tài của một cá nhân, điều đó thường cho thấy hệ thống chưa đủ tốt để tạo ra cơ hội.

Arsenal đang đi theo hướng ngược lại. Hệ thống của Arteta giúp họ tạo ra những tình huống mà lựa chọn đơn giản nhất cũng có thể trở thành lựa chọn nguy hiểm nhất.

Đó là lý do Arsenal không cần Saka phải rê qua 3 cầu thủ. Họ cũng không cần Martin Odegaard hay Declan Rice phải liên tục tung ra những đường chuyền mạo hiểm. Họ không cần một trung vệ phải thực hiện đường chuyền 40 mét chỉ để tạo ra sự đột biến.

Khi vị trí của các cầu thủ đã được sắp xếp hợp lý, một đường chuyền ngắn cũng có thể phá vỡ cấu trúc phòng ngự. Khi một cầu thủ nhận bóng trong tư thế thuận lợi, đường chuyền tiếp theo có thể tiếp tục được thực hiện với xác suất thành công rất cao. Cứ như vậy, Arsenal tiến lên từng bước mà không cần đánh cược.

Đây cũng là lý do những lời chỉ trích rằng Arsenal “quá an toàn” đang trở nên thiếu thuyết phục. Arsenal ít rê bóng hơn phần lớn các đội, không phải đội thường xuyên tung ra những đường chuyền có độ khó cao và không liên tục tạo ra những khoảnh khắc hỗn loạn trong tấn công. 

Nhưng họ cũng không cần làm vậy. Bởi Arsenal đang tạo ra một kiểu bóng đá trong đó sự chắc chắn và tính nguy hiểm không còn đối lập với nhau.

Không mạo hiểm không có nghĩa là thiếu tham vọng

Arsenal vẫn đang giúp Arsenal tiến tới thành công ở mùa 2026/27 - Ảnh: The Analyst

Đây có lẽ là thay đổi quan trọng nhất trong cách nhìn về Arsenal. Trước đây, sự thận trọng của họ thường được xem là biểu hiện của sự sợ hãi. Bây giờ, nó giống một dấu hiệu của sự kiểm soát. Arsenal biết mình có thể làm gì. Họ biết đồng đội sẽ xuất hiện ở đâu. Họ biết khi nào nên chuyền, khi nào nên giữ bóng và khi nào mới cần tăng tốc.

Sau khi đã giành chức vô địch, Arteta không cần phải biến Arsenal thành một đội bóng liều lĩnh hơn để chứng minh tham vọng. Ngược lại, ông đang khiến họ hiệu quả hơn bằng cách giảm số lần phải mạo hiểm. Đó là một nghịch lý thú vị: Arsenal càng ít làm những điều khó, họ càng trở nên khó bị ngăn chặn.

Nếu Arteta tiếp tục duy trì được khả năng tạo ra những tình huống mà một đường chuyền “chắc chắn” cũng đồng thời là một đường chuyền nguy hiểm, Arsenal sẽ không cần thay đổi bản sắc để bảo vệ chức vô địch.

Họ chỉ cần tiếp tục làm điều mà mình đang làm tốt nhất: kiểm soát trận đấu, giảm thiểu rủi ro và lặp đi lặp lại những lựa chọn có xác suất thành công cao. Với một hệ thống đã vận hành trơn tru như vậy, sự an toàn không còn là điểm yếu mà chính là vũ khí nguy hiểm nhất của Arsenal.