Thomas Tuchel đã đưa ra một trong những quyết định táo bạo nhất liên quan tới bóng đá Anh nhiều năm qua, khi loại hàng loạt ngôi sao tên tuổi khỏi danh sách dự World Cup 2026 trong nỗ lực xây dựng một tập thể đúng nghĩa. 

HLV Tuchel đã có nhiều lựa chọn gây tranh cãi (ảnh do AI tạo)

Nói về bóng đá Anh, người hâm mộ thường nhắc đến “Golden Generation” (Thế hệ Vàng) đầu những năm 2000 như một trong những nghịch lý lớn nhất lịch sử bóng đá hiện đại. Đội tuyển Anh khi ấy sở hữu dàn ngôi sao mà bất kỳ quốc gia nào cũng phải ghen tị: David Beckham, Steven Gerrard, Frank Lampard, Paul Scholes, John Terry, Rio Ferdinand hay Wayne Rooney và nhiều ngôi sao khác. Trên lý thuyết, đó là đội hình đủ sức chinh phục mọi danh hiệu.

Nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Anh chưa từng tiến xa hơn vòng tứ kết ở các giải đấu lớn trong giai đoạn ấy. Những cái tôi lớn, sự thiếu cân bằng chiến thuật và việc lựa chọn cầu thủ dựa trên danh tiếng thay vì sự phù hợp đã khiến “thế hệ vàng” trở thành một trong những tập thể gây thất vọng nhất lịch sử bóng đá xứ sở sương mù.

Hai thập kỷ sau, Thomas Tuchel dường như đang cố gắng tránh lặp lại sai lầm đó.

Danh sách 26 cầu thủ dự World Cup 2026 mà ông công bố đã tạo nên làn sóng tranh cãi dữ dội. Cole Palmer, Phil Foden, Trent Alexander-Arnold và Harry Maguire đều không có tên. Thay vào đó là những lựa chọn ít hào nhoáng hơn nhưng phù hợp với triết lý mà Tuchel muốn xây dựng.

Và thông điệp của ông rất rõ ràng.

“Chúng tôi không nhất thiết phải chọn 26 cầu thủ tài năng nhất. Teams win championships.”

Đó có thể là câu nói quan trọng nhất kể từ khi Tuchel tiếp quản tuyển Anh. Đội bóng (team) quan trọng hơn ngôi sao.

Trong nhiều năm, tuyển Anh thường bị cuốn theo áp lực từ truyền thông và dư luận. Những cầu thủ lớn gần như mặc định có mặt trong danh sách triệu tập bất kể phong độ thực tế ra sao.

Tuchel đang đi theo hướng ngược lại.

Ông không chỉ tìm kiếm những cầu thủ giỏi nhất về chuyên môn mà còn muốn xây dựng một tập thể có khả năng hoạt động như một khối thống nhất trong suốt giải đấu kéo dài gần bảy tuần trên đất Mỹ.

Nhà cầm quân người Đức đặc biệt nhấn mạnh đến các yếu tố như cường độ pressing, sự cam kết với hệ thống chiến thuật, tinh thần hy sinh vì tập thể và khả năng hòa nhập trong phòng thay đồ.

Ông từng nhiều lần nhắc đến việc tránh sự hình thành các nhóm lợi ích hay “phe phái” trong đội tuyển. Theo Tuchel, một giải đấu lớn không chỉ được quyết định bởi 11 cầu thủ đá chính mà còn bởi thái độ của những người dự bị, những người phải chấp nhận vai trò thứ yếu nhưng vẫn duy trì tinh thần tích cực.

Đó là lý do ông sẵn sàng loại bỏ những cái tên nổi tiếng nếu cảm thấy họ không còn phù hợp với định hướng chung.

Quyết định gây tranh cãi nhất chắc chắn là việc Cole Palmer và Phil Foden bị gạch tên.

Nếu nhìn vào tài năng thuần túy, cả hai đều nằm trong số những cầu thủ sáng tạo xuất sắc nhất nước Anh hiện nay. Tuy nhiên, mùa giải vừa qua của họ không đạt đến tiêu chuẩn mà Tuchel mong muốn.

Palmer không còn duy trì được phong độ bùng nổ như mùa giải trước, trong khi Foden trải qua một năm thi đấu tương đối thất thường. Quan trọng hơn, cả hai không thực sự phù hợp với lối chơi giàu năng lượng, pressing liên tục và chuyển đổi trạng thái tốc độ cao mà Tuchel đang xây dựng.

Trường hợp của Trent Alexander-Arnold cũng tương tự.

Dù là một trong những hậu vệ có khả năng chuyền bóng xuất sắc nhất thế giới, Trent từ lâu vẫn bị đặt dấu hỏi về khả năng phòng ngự khi thi đấu trong hệ thống yêu cầu cường độ cao. Thay vì chọn ngôi sao của Liverpool, Tuchel ưu tiên Reece James và Tino Livramento, những hậu vệ có khả năng tranh chấp, pressing và bảo vệ không gian tốt hơn.

Ở hàng thủ, Harry Maguire cũng trở thành biểu tượng cho sự thay đổi. Trong nhiều năm, Maguire là lựa chọn quen thuộc của tuyển Anh nhờ kinh nghiệm và ảnh hưởng trong phòng thay đồ. Tuy nhiên, Tuchel quyết định đặt niềm tin vào Jarell Quansah, trung vệ trẻ hơn, nhanh hơn và phù hợp hơn với hệ thống phòng ngự dâng cao.

Đó là những quyết định khó khăn, nhưng cũng cho thấy Tuchel sẵn sàng hy sinh danh tiếng để phục vụ triết lý của mình.

Và nếu phải tìm ra một cầu thủ tiêu biểu hưởng lợi từ cách tiếp cận mới của Tuchel, đó phải là Ivan Toney.

Tiền đạo đang khoác áo Al Ahli không còn xuất hiện thường xuyên trên các mặt báo châu Âu, nhưng phong độ ghi bàn ổn định giúp anh được triệu tập trở lại. Tuchel đánh giá cao khả năng làm tường, tranh chấp và tinh thần chiến đấu của Toney hơn là sức hút truyền thông.

Morgan Rogers, Noni Madueke hay Jarell Quansah cũng là những ví dụ tiêu biểu khác.

Họ không phải những siêu sao toàn cầu, nhưng đều đang đạt trạng thái thể lực và phong độ tốt. Quan trọng hơn, họ được xem là những cầu thủ sẵn sàng chấp nhận vai trò trong tập thể mà không tạo ra áp lực nếu phải ngồi dự bị.

Đó chính là kiểu cầu thủ mà Tuchel muốn mang đến World Cup. Và đó cũng là sự khác biệt lớn nhất trong cách làm giữa Tuchel với Southgate.

Trong tám năm dưới thời Gareth Southgate, tuyển Anh đạt được nhiều thành công hơn bất kỳ giai đoạn nào kể từ năm 1966. Họ vào bán kết World Cup 2018, chung kết Euro 2020 và chung kết Euro 2024.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng Southgate đôi khi quá trung thành với những cái tên quen thuộc. Việc ưu tiên những ngôi sao lớn giúp duy trì sự ổn định nhưng cũng khiến đội tuyển thiếu tính cạnh tranh nội bộ và đôi lúc mất đi sự sắc bén cần thiết.

Tuchel đang cố gắng phá bỏ điều đó.

Ông chấp nhận nguy cơ bị chỉ trích để xây dựng một tập thể giàu năng lượng hơn, ít cái tôi hơn và sẵn sàng phục vụ chiến thuật hơn.

Trong điều kiện thi đấu khắc nghiệt tại Mỹ, với mật độ trận đấu dày đặc cùng thời tiết nắng nóng ở nhiều địa điểm, chiều sâu đội hình và khả năng xoay tua có thể trở thành yếu tố quyết định. Một tập thể đoàn kết đôi khi giá trị hơn một nhóm ngôi sao.

Tuy nhiên, mọi triết lý đều cần được kiểm chứng bằng kết quả.

Croatia chính là thử thách đầu tiên dành cho Tuchel.

Người Anh vẫn chưa quên thất bại đau đớn trước Croatia ở bán kết World Cup 2018, trận đấu đã chấm dứt giấc mơ vô địch của thế hệ Southgate.

Lần tái ngộ này sẽ cho thấy liệu những quyết định gây tranh cãi của Tuchel có thực sự mang lại giá trị hay không.

Rủi ro vẫn tồn tại. Việc loại bỏ Palmer và Foden khiến tuyển Anh thiếu đi những phương án sáng tạo ở khu vực giữa sân. Jude Bellingham sẽ phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong vai trò số 10. Đội bóng cũng phụ thuộc lớn vào Harry Kane trong khâu ghi bàn, trong khi Bukayo Saka vẫn chưa đạt trạng thái thể lực hoàn hảo.

Nếu tuyển Anh không thể đánh bại Croatia, làn sóng chỉ trích chắc chắn sẽ xuất hiện. Những câu hỏi về Palmer, Foden hay Trent sẽ được nhắc lại ngay lập tức.

Nhưng nếu chiến thắng, Tuchel sẽ có bằng chứng đầu tiên cho thấy ông đang đi đúng hướng.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, tuyển Anh có một HLV sẵn sàng đưa ra những quyết định tàn nhẫn mà không quan tâm đến phản ứng từ dư luận.

Đội hình hiện tại có thể không sở hữu nhiều ngôi sao đình đám như các thế hệ trước. Họ cũng không được gọi là “Golden Generation”.

Nhưng có lẽ đó lại là điều mà bóng đá Anh cần nhất.