Câu hỏi này không còn là phản ứng bộc phát sau một thất bại, mà đã trở thành một vấn đề cần được nhìn nhận một cách hệ thống. Bởi, nó đang tồn tại từ mùa này sang mùa khác, dù Arsenal của Mikel Arteta luôn nằm trong Top 2 Premier League ở 3 mùa gần nhất…

Mikel Arteta lại đang đưa Arsenal về... nhì Premier League mùa này?

Trận thua 1-2 trước Bournemouth trên sân nhà Emirates, trong bối cảnh Arsenal đang đứng trước cơ hội bứt phá trong cuộc đua vô địch, không chỉ làm sứt mẻ lợi thế điểm số mà còn phơi bày những giới hạn cố hữu trong cách vận hành của Pháo thủ dưới thời Arteta.

Trước tiên, cần khẳng định một thực tế rằng, Arteta đã làm được điều mà nhiều người tiền nhiệm không thể. Ông đưa Arsenal từ một tập thể bất ổn, thiếu bản sắc trở lại vị thế ứng viên vô địch Premier League. Trong ba mùa gần nhất, Arsenal luôn duy trì vị trí trong Top 2, sở hữu một đội hình trẻ trung, có giá trị chuyển nhượng tăng mạnh và được tổ chức tốt hơn nhiều so với giai đoạn hậu Arsene Wenger. Đó là thành quả không thể phủ nhận.

Tuy nhiên, vấn đề của Arteta không nằm ở việc “xây”, mà nằm ở việc “chốt”. Khi bước vào giai đoạn quyết định của mùa giải, The Gunners dưới tay ông liên tục bộc lộ sự thiếu ổn định - điều tối kỵ với một đội bóng muốn vô địch. Thất bại trước Bournemouth là ví dụ điển hình. Một đối thủ yếu hơn, chơi phòng ngự phản công đơn giản, nhưng lại khiến Arsenal rơi vào trạng thái bị động, dễ tổn thương và không có phương án điều chỉnh hiệu quả.

Nhìn rộng hơn, đây không phải là hiện tượng cá biệt. Arsenal đã thua Man City ở chung kết League Cup, bị loại khỏi FA Cup bởi Southampton, một đội bóng dưới cơ. Những cú sảy chân này không chỉ là tai nạn, mà phản ánh một vấn đề mang tính hệ thống: Arteta chưa tạo ra được một cấu trúc thi đấu đủ linh hoạt để đối phó với các kịch bản khác nhau.

Nỗi thất vọng của Eze

Số liệu cho thấy rõ điều đó. Trong các trận gặp nhóm đội ngoài top 10 mùa này, Arsenal đánh rơi điểm số nhiều hơn so với chính họ ở mùa trước. Tỷ lệ chuyển hóa cơ hội thành bàn thắng trong những trận đấu bị dẫn trước cũng ở mức thấp, cho thấy đội bóng thiếu phương án B khi thế trận không diễn ra theo ý muốn. Một nhà vô địch không chỉ cần chơi hay khi dẫn trước, mà còn phải biết cách lật ngược thế cờ. Pháo thủ của Arteta chưa làm được điều đó một cách ổn định.

Một điểm yếu khác là cách sử dụng nhân sự. Nhà cầm quân người Tây Ban Nha thường xuyên trung thành với một bộ khung cố định, dẫn đến tình trạng quá tải ở giai đoạn cuối mùa. Việc có tới hơn 10 cầu thủ gặp vấn đề thể lực trong đợt tập trung quốc tế gần nhất không phải là ngẫu nhiên. Đó là hệ quả của việc xoay tua không hợp lý, cũng như thiếu niềm tin vào chiều sâu đội hình. Khi các trụ cột không đạt trạng thái tốt nhất, hệ thống của Arsenal lập tức mất đi sự trơn tru.

Chiến thuật của Arteta cũng đặt ra nhiều dấu hỏi. Pháo thủ kiểm soát bóng tốt, triển khai bóng bài bản, nhưng đôi khi quá phụ thuộc vào những mô-típ cố định. Khi đối thủ phá vỡ được cấu trúc này, đội bóng trở nên bế tắc. Trận gặp Bournemouth cho thấy rõ điều đó. Arsenal cầm bóng nhiều nhưng thiếu đột biến, trong khi lại dễ dàng bị khai thác ở các tình huống chuyển trạng thái.

Arsenal lại vấp ngã vào thời điểm then chốt

Một luận điểm thường được đưa ra để bảo vệ Arteta, đó là ông còn trẻ, còn thời gian để hoàn thiện đội nhà. Điều này đúng, nhưng bóng đá đỉnh cao không chờ đợi. Premier League là môi trường mà sự tiến bộ phải diễn ra theo từng mùa giải, thậm chí từng tháng. Khi đã có trong tay một đội hình đủ sức cạnh tranh chức vô địch, việc không thể chuyển hóa lợi thế thành danh hiệu sẽ trở thành áp lực trực tiếp lên HLV.

Ngay cả trong kịch bản Arsenal vô địch mùa này, những vấn đề kể trên vẫn không biến mất. Một danh hiệu, nếu có, có thể đến từ việc các đối thủ sa sút hoặc thiếu ổn định, chứ chưa chắc phản ánh sự hoàn thiện trong cách vận hành của đội bóng. Để thống trị Premier League, điều mà Man City đã làm trong nhiều năm, cần một hệ thống có khả năng thích ứng, xoay tua hiệu quả và duy trì phong độ ở mức cao trong suốt 38 vòng đấu. Arsenal hiện tại chưa đạt đến chuẩn mực đó.

Phản ứng dữ dội của NHM Arsenal sau trận thua Bournemouth có thể mang tính cảm xúc, nhưng không phải không có cơ sở. Khi một đội bóng liên tục lặp lại cùng một kiểu sai lầm ở những thời điểm then chốt, trách nhiệm không thể chỉ thuộc về cầu thủ. HLV là người tạo nên hệ thống, và cũng là người phải chịu trách nhiệm khi hệ thống đó không hoạt động như kỳ vọng.

Có lẽ tấm hình này sẽ trở thành một trong những "meme" nối tiếng trên cộng đồng mạng

Arteta đã đưa Arsenal trở lại đường đua, nhưng đưa một đội bóng lên đỉnh cao và giữ họ ở đó là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Ở thời điểm hiện tại, ông mới chỉ chứng minh được vế đầu tiên. Vế thứ hai - quan trọng hơn - vẫn là dấu hỏi lớn.

Vì vậy, câu trả lời cho câu hỏi “Arteta có xứng đáng tiếp tục dẫn dắt Arsenal?” không đơn giản là có hay không. Ông xứng đáng được ghi nhận, nhưng chưa đủ để được đảm bảo tương lai dài hạn nếu không có sự cải thiện rõ rệt về mặt chiến thuật và quản trị nhân sự. Arsenal cần nhiều hơn một HLV có tầm nhìn. Họ cần một người có khả năng biến tầm nhìn đó thành sự thống trị thực sự. Và cho đến lúc này, Arteta vẫn chưa chứng minh được rằng ông có thể làm điều đó.