Jose Mourinho có thể không trở thành "Ferguson 2.0", nhưng rất có thể ông đã giúp MU tránh được cú trượt dài ngay sau ngày Sir Alex Ferguson giải nghệ.

Mourinho từng đạt được thỏa thuận dẫn dắt MU thay Sir Alex năm 2013

Chức vô địch Premier League cuối cùng của Sir Alex Ferguson mùa 2012/13 thường được xem như một phép màu. Nhưng nhìn kỹ hơn, đội hình đưa ông tới danh hiệu ấy không hề thiếu tài năng. Vì thế, cú sa sút thảm hại dưới thời David Moyes càng khiến người ta có cảm giác Ferguson đã tạo ra kỳ tích cuối cùng, kéo một tập thể bình thường tới chức vô địch. Có lẽ giả định đó cần được xem xét lại, cũng như câu chuyện về cuộc chuyển giao tai hại đã ám ảnh MU suốt hơn một thập kỷ.

Điều đầu tiên cần đặt dấu hỏi là quan niệm Moyes chính là "Người được chọn". Một bộ phim tài liệu mới đây có sự xuất hiện của Mourinho và Ferguson đã xác nhận hai bên từng đạt thỏa thuận để Mourinho tiếp quản MU năm 2013, trước khi HLV người Bồ Đào Nha quyết định trở lại Chelsea.

Ngay cả vào thời điểm đó, việc bổ nhiệm Moyes đã có phần khó hiểu. MU lựa chọn một HLV Scotland thành công ở quy mô nhỏ hơn, như thể CLB muốn tiếp tục duy trì truyền thống cũ thay vì chạy theo xu hướng của những đội bóng lớn châu Âu, nơi vị trí HLV thường thuộc về ứng viên hàng đầu và có thể thay đổi chỉ sau vài năm. Gary Neville từng gọi quyết định ấy là "chiến thắng của sự tỉnh táo trong bóng đá".

Song nếu Mourinho đến Old Trafford, ông cũng phải đối mặt với phần lớn những vấn đề Moyes gặp phải. Sống dưới cái bóng của Ferguson vốn đã rất khó khăn với bất kỳ ai, và càng đặc biệt thử thách với Mourinho sau quãng thời gian không như ý tại Real Madrid. Chính Mourinho thừa nhận trong phim tài liệu rằng một trong những lý do khiến ông trở lại Chelsea là mong muốn được cảm thấy mình được yêu mến một lần nữa.

Joe Pearlman, đạo diễn bộ phim về Mourinho, từng có thời gian làm việc tại MU khi thực hiện một dự án về Sir Matt Busby. Ông cho rằng cuộc kết hợp giữa Mourinho và MU có lẽ cũng không kết thúc tốt đẹp.

"Cái bóng của Sir Alex bao phủ Carrington theo cách rất khó để xử lý", Pearlman nói. "Không có kịch bản nào mà Jose có thể bước vào đó, gạt bỏ những gì Sir Alex để lại và ngay lập tức đưa MU sang kỷ nguyên Jose Mourinho. Cái bóng ấy quá lớn. Tôi nghĩ điều José muốn làm và cách MU phản ứng sẽ rất tồi tệ".

Real Madrid của Mourinho đối đầu với MU của Sir Alex Ferguson tại Champions League vào tháng 2/2013

Dù vậy, hãy thử hình dung những gì có thể khác đi. Paul Scholes là cầu thủ đáng chú ý duy nhất rời đội hình vô địch cuối cùng của Ferguson khi quyết định giải nghệ lần thứ hai. Wayne Rooney mới 27 tuổi nhưng bắt đầu cân nhắc chuyện ra đi. Robin van Persie vừa ghi 30 bàn trong mùa giải 2012/13. Hàng thủ đã lớn tuổi song vẫn chắc chắn, Michael Carrick còn tới 5 năm nữa mới giải nghệ, trong khi Antonio Valencia và Ashley Young vẫn có thể tạo ra những khoảnh khắc xuất sắc.

Trước mùa giải 2013/14, dù nhiệm vụ của Moyes được đánh giá là khó khăn, MU vẫn được xem là một trong ba ứng viên vô địch cùng Chelsea và Man City. Tỷ lệ cược cho khả năng bảo vệ danh hiệu của họ là 13/5 (đặt 5 ăn 13). Đây rõ ràng không phải một đội hình được dự đoán sẽ kết thúc ở vị trí thứ 7, kém nhóm dự Champions League tới 15 điểm.

Moyes mắc nhiều sai lầm trong cách sử dụng cầu thủ và một số chi tiết sau này mới dần được tiết lộ. Rio Ferdinand từng kể HLV mới cấm các cầu thủ ăn khoai tây chiên. Đó không phải vấn đề đủ lớn để tạo ra một cuộc nổi loạn, nhưng các cầu thủ đều khó chịu. Ferdinand còn nhớ ngay sau khi Moyes rời đi, trong buổi tập đầu tiên dưới thời Ryan Giggs, một cầu thủ đã nói: "Chúng ta phải nói với Giggsy, phải bảo anh ấy mang khoai tây chiên trở lại".

Mourinho chắc chắn cũng không phải người cổ vũ những loại thực phẩm thừa carbohydrate, nhưng ông có thứ mà Moyes thiếu: uy tín đủ lớn để các cầu thủ chấp nhận những yêu cầu như vậy.

Một phần thất bại của Moyes cũng đến từ những yếu tố ngoài tầm kiểm soát. Van Persie sa sút vì liên tiếp gặp chấn thương, trong khi cấu trúc lãnh đạo của CLB biến động mạnh. Giám đốc điều hành David Gill thông báo rời vị trí vào tháng 2/2013, cũng là thời điểm Ferguson âm thầm quyết định nghỉ hưu. Ed Woodward lên thay và kỳ chuyển nhượng đầu tiên của Moyes diễn ra không như ý.

MU thất bại trong nỗ lực chiêu mộ Cesc Fabregas từ Barca. Việc theo đuổi Cristiano Ronaldo trong khoảng thời gian ngắn khi anh gặp vấn đề về hợp đồng tại Real Madrid cũng có vẻ viển vông. Marouane Fellaini là bản hợp đồng đáng kể duy nhất. Nếu Mourinho xuất hiện, sức hút của ông có thể đã giúp MU thuyết phục một ngôi sao lớn hơn.

Moyes đã thất bại toàn tập tại MU

Moyes còn tự làm khó mình khi đưa toàn bộ ê-kíp huấn luyện từ Everton tới Manchester, loại bỏ những nhân vật lâu năm dưới thời Ferguson như Mike Phelan và Eric Steele. Rene Meulensteen cũng bị gạt khỏi đội ngũ và sau đó dẫn dắt Fulham. Đội bóng này thậm chí giành được một điểm tại Old Trafford vào tháng 2/2014 khi đang đứng cuối bảng.

Ít nhất trong những lần trở lại Chelsea, Mourinho cho thấy ông hiểu giá trị của việc giữ lại một phần đội ngũ cũ và kết hợp với ê-kíp của mình. Steve Clarke từng giữ vai trò quan trọng lúc Mourinho đến Chelsea năm 2004, còn Steve Holland tiếp tục làm việc cùng ông trong lần trở lại năm 2013.

Khởi đầu mùa giải cũng là yếu tố quyết định. Trong 15 trận Premier League đầu tiên, Moyes thua 5 và hòa 4. Chelsea của Mourinho trong cùng giai đoạn thua 3, hòa 3. Không phải thành tích xuất sắc, nhưng đủ để tránh việc một HLV mới rơi ngay vào vòng xoáy khủng hoảng.

Sau đó, Chelsea chỉ thua 1/16 trận Premier League tiếp theo, kéo dài từ giữa tháng 12 tới tháng 3. Trong cùng khoảng thời gian, MU của Moyes thua 5, hòa 2, bị loại khỏi cả hai cúp quốc nội, thất bại ở tứ kết Champions League, rồi lần lượt thua Liverpool và Man City 0-3 trên sân nhà. Trận thua 0-2 trước Everton tại Goodison Park cuối cùng khiến Moyes mất việc.

Mourinho từng trải qua một chuỗi kết quả tồi tệ tương tự với Chelsea hai mùa sau đó. Song thật khó hình dung kịch bản ấy xảy ra ngay trong mùa đầu tiên nếu ông dẫn dắt MU năm 2013. Quan trọng hơn, danh tiếng và kinh nghiệm của Mourinho ở cấp độ cao nhất có lẽ sẽ giúp ông nhận được nhiều thời gian hơn mỗi khi kết quả không như ý.

Moyes bị chỉ trích vì lối chơi thiếu tham vọng và không tiếp nối được tinh thần tấn công của Ferguson. Mourinho có thể cũng không mang đến thứ bóng đá quá cởi mở, nhưng ngay cả ở những thời điểm thực dụng nhất, các đội bóng của ông hiếm khi rời rạc như MU dưới thời Moyes.

Mourinho năm 2013 chắc chắn không thể trở thành "Ferguson 2.0". Ông có cá tính, triết lý và cách quản lý hoàn toàn khác người tiền nhiệm. Dù vậy, nếu câu hỏi là liệu Mourinho có thể làm tốt hơn Moyes hay không, câu trả lời có lẽ khá rõ ràng: "Người đặc biệt" gần như chắc chắn sẽ giúp MU tránh được thực tế thảm hại đã xảy ra.