Tuyển Nhật Bản không còn tới World Cup 2026 chỉ để tạo bất ngờ. Với họ, mục tiêu giờ là vô địch thế giới. Nhưng để bước vào hàng ngũ tinh hoa thật sự, "Samurai xanh" có lẽ phải vượt qua chính nỗi sợ của mình trước tiên.

Nhật Bản đang có những bước tiến để thỏa giấc mộng vô địch World Cup

Năm 1992, khi còn chưa từng được dự World Cup và bóng đá trong nước vẫn chìm trong khủng hoảng, Nhật Bản công bố "Tầm nhìn 100 năm": vô địch World Cup trước năm 2092. 13 năm sau, LĐBĐ Nhật Bản (JFA) quyết định đẩy nhanh tham vọng ấy. Mốc thời gian được rút xuống còn năm 2050. Khi đó, nhiều người xem đây là giấc mơ viển vông.

Song hơn ba thập kỷ trôi qua, Nhật Bản giờ đã trở thành một trong những nền bóng đá ổn định nhất châu Á. World Cup 2026 sẽ là lần thứ 8 liên tiếp họ góp mặt tại giải đấu lớn nhất hành tinh. Từ năm 2023 tới nay, "Samurai xanh" chưa từng rơi khỏi Top 20 thế giới.

Quan trọng hơn, Nhật Bản giờ sở hữu thứ mà họ từng thiếu suốt nhiều thập kỷ, đó là một thế hệ cầu thủ đủ sức cạnh tranh ở cấp độ châu Âu. Nếu muốn, HLV trưởng Hajime Moriyasu hoàn toàn có thể triệu tập đội hình gồm toàn cầu thủ đang chơi tại châu Âu. 

Zion Suzuki bắt chính ở Parma. Hiroki Ito khoác áo Bayern. Wataru Endo chơi cho Liverpool. Takefusa Kubo là ngôi sao tại Real Sociedad. Daichi Kamada vừa trải qua mùa giải ấn tượng cùng Crystal Palace. Đó không còn là hình ảnh của một đội tuyển châu Á cố gắng bắt kịp thế giới, mà là đội hình của một tập thể thực sự đủ chất lượng để gây ảnh hưởng tại World Cup.

Thế nhưng, Nhật Bản vẫn chưa từng vượt qua vòng 1/8.

Nhật Bản giờ có rất nhiều ngôi sao thi đấu ở châu Âu

Đó cũng là nghịch lý lớn nhất của bóng đá Nhật lúc này. Họ đủ giỏi để đánh bại các ông lớn, song chưa đủ bản lĩnh để tin mình thật sự thuộc về nhóm ấy. World Cup 2022 cho thấy rất rõ điều đó. Nhật Bản đánh bại cả Đức lẫn Tây Ban Nha ở vòng bảng bằng thứ bóng đá phản công đầy tốc độ và kỷ luật. Họ chỉ bị Croatia loại trên chấm luân lưu ở vòng 1/8 sau một trận đấu cực kỳ cân bằng.

Trong 2 năm qua, Nhật Bản còn lần đầu đánh bại Brazil và Anh trong các trận giao hữu, những kết quả cho thấy khoảng cách chuyên môn với nhóm tinh hoa thế giới đang thu hẹp rất nhanh. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cách họ tiếp cận các trận đấu lớn.

Một trong những chỉ trích lớn nhất dành cho HLV Moriyasu là sự thận trọng quá mức ở những thời điểm quan trọng. Trước Đức hay Tây Ban Nha, việc chơi phản công là hoàn toàn hợp lý. Nhưng Nhật Bản lại tiếp tục nhập cuộc theo kiểu "chờ đợi" ngay cả trước Costa Rica, trận đấu mà họ được đánh giá mạnh hơn rõ rệt.

Kết quả là thất bại 0-1 đầy khó hiểu. Nó phản ánh đúng tâm lý của Nhật Bản tại World Cup nhiều năm qua: họ luôn chơi như một đội bóng tin rằng mình có thể tạo bất ngờ, chứ chưa thật sự tin mình thuộc về đẳng cấp cao nhất.

Và có lẽ đó mới là rào cản lớn nhất ngăn Nhật Bản tiến xa hơn. Dĩ nhiên, sẽ là thiếu thực tế nếu yêu cầu "Samurai xanh" chơi đôi công với các đội tuyển hàng đầu thế giới. Song giữa việc lao lên tấn công vô tổ chức và lùi sâu chịu trận hoàn toàn vẫn tồn tại khoảng cách.

Một đội tuyển muốn vô địch World Cup trước tiên phải học cách bước ra sân với tâm thế của kẻ sẵn sàng kiểm soát trận đấu. HLV Moriyasu chắc chắn hiểu điều đó rất rõ.

Việc Nhật Bản hạ những ông lớn như Brazil giờ là chuyện bình thường

Tuyên Nhật Bản hiện không thiếu chất lượng chuyên môn. Ngay cả khi Kaoru Mitoma và Takumi Minamino chấn thương, chiều sâu đội hình của họ vẫn đủ tốt để tìm ra phương án thay thế từ Premier League hay Bundesliga. Đó là điều gần như không tưởng với bóng đá Nhật cách đây 20 năm.

Tinh thần "người tiếp theo sẵn sàng thay thế" cũng trở thành nét đặc trưng mới của đội tuyển này. Không ai muốn dùng chấn thương như lời bào chữa. Khi Nhật Bản trở thành đội đầu tiên ngoài các nước chủ nhà giành vé dự World Cup từ tháng 3 năm ngoái, hậu vệ Yukinari Sugawara nói rất thẳng thắn: "Tương lai của chúng tôi là vô địch World Cup".

Điều đáng chú ý là không ai ở Nhật Bản còn xem phát biểu ấy như sự ngạo mạn. Bởi nhìn vào hướng phát triển của nền bóng đá này, họ thực sự đang đi đúng lộ trình đã vạch ra từ hơn 30 năm trước. Nhật Bản đầu tư bài bản cho đào tạo trẻ, đưa cầu thủ sang châu Âu từ rất sớm và xây dựng một bản sắc bóng đá rõ ràng xuyên suốt nhiều thế hệ.

Họ không phát triển bằng những cú bùng nổ ngắn hạn. Nhật Bản tiến lên bằng kế hoạch kéo dài hàng thập kỷ. Vấn đề là World Cup luôn cần nhiều hơn sự chuẩn bị. Nó đòi hỏi niềm tin gần như cực đoan rằng bạn đủ sức đánh bại bất kỳ đối thủ nào. Đó là điều Morocco từng có tại World Cup 2022. Croatia cũng từng có khi vào chung kết năm 2018.

Nhật Bản vẫn đang tìm kiếm điều ấy. World Cup 2026 có lẽ chưa phải thời điểm họ thật sự trở thành ứng viên vô địch. Nhưng nếu "Samurai xanh" cuối cùng vượt qua được vòng 1/8 và lần đầu tiến vào tứ kết, đó vẫn sẽ là bước tiến cực lớn trên hành trình chạm tới giấc mơ năm 2050.

Và đôi khi, những cuộc cách mạng lớn nhất của bóng đá cũng bắt đầu từ một bước tiến nhỏ như thế.